Arch Linux Kurulum Notları ve Karşılaşılan Sorunların Çözümü

Laptop ve farklı Desktop bilgisayarlarda yaptığım Arch Linux kurulum adımlarının ve karşılaştığım sorunların çözümlerinin notlarıdır. Kurulum işlemlerinin temel adımları “Arch Linux Beginners’ guide” sayfasındaki gibi baz alınmalıdır, aşağıdaki adımlar ile birbirini tamamlayıcıdır.

Arch Linux Kurulum Adımları

  • Arch Linux ISO dosyası indirilir.
  • ISO’yu USB belleğe yazmak için USBWriter yazılımı indirilir ve USB belleğe ISO dosyası yazılır.
  • Bilgisayar USB üzerinden boot edilir;
    • BIOS’ un UEFI desteği varsa ve aktifse EFI seçeneğinde kurulum başlatılır.
      • Hata ve Çözümü: Harici Ekran Kartı takılı olan Desktop bilgisayar üzerinde kurulum yapılıyorsa, USB üzerindeki Arch Linux başlarken ekran donabilir. Bu sorunu çözmek için USB’deki Grub ekranında “e” tuşuna basılır,  en alttaki parametre satırı seçilir, “End” tuşu ile satırın en sonuna gidilir, bir boşluk bırakılıp nomodeset  yazılır, boot işlemi devam ettirilir.
  • Boot işlemi tamamlanıp konsol ekranı geldiğinde hata mesajı alınmamışsa Arch başarılı başlamıştır.
  • İnternete bağlanılmalıdır;
    • İnternetin var olup olmadığını kontrol etmek için google’a ping atılır. Bunun için ping -c 3 www.google.com yapılır, eğer network ya da ISO desteklemiyorsa wget www.google.com  da yapılabilir.
    • Hata ve Çözümü: Eğer bilgisayar kurumsal bir networke dahilse, network üyelere mac adresine göre ip veriyorsa ve daha önceden aynı bilgisayar ile farklı işletim sistemiyle networke dahil olunmuşsa ip alamama sorunu olabilir. Bazı networkler ip verirken mac adresini kaydedip sadece o cihaza özel ip verebilir. Burada mac adresi donanımsal bir id olduğu için benzersizdir. Fakat Arch Linux varsayılan olarak donanımsal değil yazılımsal bir mac adresi kullanmaktadır. Bu da networkten ip isterken farklı bir mac adresi ile istem yapılması anlamına gelir ve dolayısıyla ip alınamaz, internete çıkılamaz. Bu sorunu çözmek için; /etc/dhcpcd.conf dosyası açılır (örneğin nano /etc/dhcpcd.conf  şeklinde) “duid” yazan satır kapatılır (“#duid” haline getirilir) ve “clientid” yazan satır aktif edilir. Kaydedilir (nano için ctrl+x yapılıp “y” ‘ ye basılır.)
    • Wireless ile bağlanılacaksa ip link  veya iw dev  komutu ile wireless adaptörünün cihaz ID’si öğrenilir ve wifi-menu wlp3s0  komutu ile (wlp3s0=Cihaz ID’si) Wi-Fi bağlantısı yapılır.
    • Ethernet ile bağlanılacaksa systemctl restart dhcpcd.service  komutu ile dhcp servisi aktif edilir
    • Eğer internete proxy üzerinden çıkılacaksa export http_proxy=http://PROXY  ve export https_proxy=$http_proxy  satırları girilerek proxy aktif edilir.
    • Tekrar ping atılarak internet kontrolü yapılır.
  • Kurulum yapılacak disk uygun şekilde partitionlara bölünür;
    • Konsola fdisk /dev/sda  yazılır. “p” parametresi ile sda diskinin partition listesi listelenir.
      • Hata ve Çözümü: Eğer sda diski USB Belleği ise bu engellenmelidir. Çünkü kurulum tamamlandığında kurulum yapılacak disk sdb olarak sisteme tanımlanacak fakat Arch disk üzerinden başlatıldığında yani USB olmadığında Arch’ın bulunduğu disk sda konumuna gelecek ve sistem başlamayacak. Çözmek için; BIOS’ dan boot sırası değiştirilip USB’den boot işlemi f2, f12 gibi tuşlarla manuel başlatılmalıdır ya da kurulum işlemi tamamlandıktan sonra fstab dosyasındaki bilgiler ve GRUB konfigürasyonları düzeltilmelidir.
    • Kurulum yapabilmek için disk üzerinde 3 ana partition olmak zorundadır; root, home ve boot(efi). Eğer dual boot yapılacaksa ve EFI bir işetim sistemi zaten varsa boot partition olarak önceden oluşmuş olan EFI partition kullanılmalıdır ve bu partition silinmemelidir.
    • Silimek istenilen partitionlar varsa “d” parametresi ile partition numarası girilerek silinir.
    • “n” parametresi ile yeni partitionlar oluşturulur. İsteyeceği parametreler sırasıyla; partition numarası, ilk sektör, son sektör (örneğin 10Gb olması için “+10G” yazılır)
    • Partitionlar istenilen boyutlarda ayarlandıysa “w” parametresiyle kaydedilir.
    • fdisk konsolundan çıkmak için “q” parametresi kullanılır.
  • Partiton işlemleri tamamlandıkltan sonra yeni partitionlar formatlanmalıdır;
    • Root ve Home için ayrılan partitionları formatlamak için mkfs.ext4 /dev/sdxY  komutu kullanılır.
    • Daha önceden oluşmul bir EFI partition yoksa yani EFI için yeni partition ayırmışsak formatlamak için mkfs.fat -s2 -f32 /dev/sdxY  komutu kullanılır.
  • Partitionlar hazırlandıktan sonra sisteme mount edilir;
    • İlk olarak root partition sisteme (/mnt dizinine) mount edilir, mount /dev/sdxY /mnt .
    • Boot ve home partitionları root içerisinde mount edileceği için /mnt dizini altına home ve boot klasörleri oluşturulmalıdır. Bunun için; mkdir -p /mnt/home  ve mkdir -p /mnt/boot  satırları çalıştırılır.
    • Boot ve home mount edilir; mount /dev/sdxY /mnt/home , mount /dev/sdxY /mnt/boot .
  • İşletim sisteminin dosya yapısı hazır. Temel sistemi /mnt dizinine kurulur;
    • Temel sistemi kurmak için: pacstrap -i /mnt base base-devel  çalıştırılır.
      • Hata ve Çözümü: Arch kendisini repositorylerden indirerek kuracak fakat network güvenliğinden dolayı dolayı proxy geç yanıt verebilir ve paketler timeout hatası vererek yarıda kesilebilir. Bu sorunu çözmek için Pacman’in wget özelliği açılabilir. Bunun için “/etc/pacman.conf” açılır ve #XferCommand = /usr/bin/wget --passive-ftp -c -O %o %u  satırı aktif edilir.
    • Dosya sistemini sisteme tanıtmak için: genfstab -U -p /mnt >> /mnt/etc/fstab  çalıştırılır.
  • Temel işletim sistemi hazır. Bundan sonraki işlemler işletim sisteminin kendisine yapılacak işlemler olacağı için işletim sisteminin yetkili kullanıcısı olan root kullanıcısı üzerinden yapılmalıdır. Root kullanıcısına geçmek için arch-chroot /mnt /bin/bash  yazılır. Root modundayken işletim sistemini hazır hale getirecek ayarlar ve kurulumlar yapılır;
    • Locale (dil) ayarları yapılır.
    • Time Zone (tarih) ayarları yapılır.
    • Eğer birden fazla işletim sistemi kurulu olacaksa Hardware Clock (donanım saati) ayarı yapılır.
    • Sistem açılışında DHCP aktif edilir. [ağ_donanımı_idsi] yazan yere ethernet ya da wifi donanımının idsi gelecek şekilde systemctl enable dhcpcd@[ağ_donanımı_idsi].service  çalıştırılır.
    • Ramdisk Ortamı oluşturulur: mkinitcpio -p linux
    • root kullanıcısı için şifre oluşturulur: passwd
    • Grub ve (eğer EFI boot yapılacaksa) EfiBootManager kurulur;
      • grub ve efibootmgr paketlerini kurmak için pacman -S grub efibootmgr  çalıştırılır.
      • grub kurulumunu yapmak veya ilerde grub bozulursa düzeltmek için : grub-install --target=x86_64-efi --efi-directory=/boot --bootloader-id=grub --recheck  komutu çalıştırılır.
      • grub için config dosyası oluşturulur: grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg
    • Görsel masaüstü ortamı (Desktop Environment) kurulur. Gnome kurmak için: pacman -S gnome
    • Arch’a giriş yapma imkanı sağlayacak olan arayüz kurulur. Gnome’un kendi arayüzü olan GDM’yi aktif etmek için: systemctl enable gdm  çalıştırılır.
    • Paketlerin 64-bit işletim sistemine uyumlu indirilmesi için “/etc/pacman.conf” açılır ve “[multilib]” yazan satır ve altındaki satır aktif edilir. Aktif edildikten sonra işletim sistemi ve repository listesi güncellenir. Bunun için pacman -Syu  çalıştırmak yeterlidir.
    • Ekran kartı sürücüleri yüklenir;
      • Eğer Intel işlemcilerin üzerinde bulunan HD4xxx veya HD5xxx serisi ekran kartı kullanılacaksa: pacman -S xf86-video-intel  çalıştırılır. Yüklemi işlemi sırasında seçilen paketlerin 32-bit uyumlu paketleri de yüklenmek istenirse seçilen paketin başına “lib32-” yazılarak kurulur. Örneğin: pacman -S lib32-mesa-libgl .
      • Eğer harici Nvidia ekran kartı kullanılacaksa pacman -S lib32-nvidia-libgl nvidia  çalıştırılır. (bu tam olarak yeterli değildir nvidia’nın sitesinden ekran kartına uygun olan paket manuel olarak indirilip kurulmalıdır.)
    • Yeni kullanıcı oluşturulur: useradd -m -g users -G wheel -s /bin/bash adogan
    • Yeni kullanıcıya şifre belirlenir: passwd adogan .
  • Kurulum işlemleri tamamlanmıştır. Kurulum ortamı kapatılır;
    • Root ortamından exit  ile çıkılır.
    • Mount edilmiş partitionlar çıkartılır: umount -R /mnt
    • Sistem yeniden başlatılır: reboot .
    • Usb Bellek çıkartılır.

Kurulum Sonrası Yapılacak İşlemler

  • Dual Boot yapılacaksa yani birden fazla işletim sistemiyle kullanılacaksa ve grub listesinde diğer işletim sistemi görünmediyse;
    • pacman -S os-prober  ile os-prober paketi kurulur.
      • Hata ve Çözümü: Gnome’un sağ üst köşesinde Network Manager aktif değilse systemctl enable NetworkManager  ile aktif edilir.
    • Grub konfigürasyon dosyası güncellenir: grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg
  • Sudo kurulumu yapmak;
    • pacman -S sudo
    • “/etc/sudoers” dosyası açılır ve en alta “adogan ALL(ALL) ALL” yazılır.
  • Lazım olacak ugulamaların kurulumları;
    • pacman -S gedit file-roller
  • Ekran Kartına uygun Nvidia paketi kurulur: (GTX970 için yaptığım işlemler)
    • Nvidia’nın sitesinden Linux 64-bit driver indirilir.
    • Paket bir klasöre çıkartılır.
    • ctrl+alt+f2 ile ortam değiştirilir.
    • systemctl stop gdm  ile gnome durdurulur.
    • Driver paketinin içindeki .run uzantılı dosyanın olduğu dizine geçilir.
    • pacman -S linux-headers  kurulur.
    • .run uzantılı dosya çalıştırılır: ./dosya_adı.run  ve kurulum adımları takip edilir.
    • İşlem tamamlanınca “reboot” ile reset atılır.
  • Nvidia Ekran kartları için fan kontrolünün aktif edilmesi;
    • xorg.conf dosyası açılır gedit /etc/X11/xorg.conf
    • VendorName     "NVIDIA Corporation"  yazan satırın altına Option   "Coolbits" "4"  eklenir.
    • Kaydedilip reset atılır.
    • Nvidia X Server Settings uygulamasında Thermal Setings sayfasından fanlar kontrol edilebilir (min %40’da dönemeye başlar).
  • Arch Linux kurulumu yaparken kullanılan Usb Belleğin düzeltilmesi;
    • Windows ile;
      • Cmd açılır ve diskpart  yazılır.
      • list disk  ile bilgisayara bağlı olan diskler listelenir.
      • Usb bellek bulunur ve select disk x  ile x numaralı bellek seçilir.
      • clean  ile disk tamamen temizlenir.
      • create partition primary  ile disk üzerinde yeni partition table oluşturulur.
      • diskpart’tan çıkılır ve Bilgisayarım’a girerek disk biçimlendirilir.
    • Arch Linux üzerinde GParted ile de düzeltilebilir.